Anna Chadzińska – Bielaszka

Przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej.

Każda rozmowa kwalifikacyjna jest nie tylko próbą uzyskania zatrudnienia, ale też może być okazją do dowiedzenia się czegoś ważnego na swój temat. Zresztą niektóre osoby zgłaszają się na takie rozmowy bez przekonania o swoim zainteresowaniu daną pracą. Niektórzy sprawdzają w ten sposób aktualną ofertę rynku pracy, inni ćwiczą umiejętność radzenia sobie w takich sytuacjach.

Umawianie się na spotkania z rekruterami tylko po to, aby wciąż być aktywnym kandydatem, budzi pewne wątpliwości. Postępując w ten sposób, angażujemy mnóstwo swojej energii i zainteresowania w działania, które najprawdopodobniej nic nie zmienią w naszym życiu zawodowym. Mogą natomiast obniżyć naszą motywację do aktualnej pracy, osłabić poczucie zadowolenia i zaangażowania w to, czym w danym momencie się zajmujemy. Zamiast budować swoją pozycję zawodową u obecnego pracodawcy i rozwijać kompetencje przydatne na aktualnie zajmowanym stanowisku, będziemy wciąż szukać „lepszego świata” gdzieś daleko od miejsca, w którym się znajdujemy. „Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma”?

Jak powiedzieliśmy na początku, rozmowa kwalifikacyjna może jednak przynieść również inne korzyści oprócz samej propozycji pracy. Jest to okazja do spojrzenia na siebie przez pryzmat realiów rynku pracy, stanowiska, oczekiwań pracodawców i własnych. Sporo zależy od osoby prowadzącej takie spotkanie. Zdarza się, że mamy szczęście, trafiając na fachowca, który stawia mądre, inspirujące pytania. Jeśli rekruter zwraca uwagę na to, w jakim stopniu kandydat pasuje do miejsca, które miałby zająć w firmie, nie ograniczając się do jego merytorycznych kwalifikacji, może znacząco pomóc nam w dodefiniowaniu swoich oczekiwań i lepszym zrozumieniu swojego sposobu działania. Nawet jeżeli jednak nie zadaje ważnych i rozwijających pytań, nasza własna refleksja po spotkaniu może być dla nas bardzo użyteczna.

Zasadniczo decyzja, jaką ma podjąć osoba odpowiedzialna za rekrutację, dotyczy tego, na ile kandydat poradzi sobie na obsadzanym stanowisku. Z kolei powodzenie nowego pracownika zależeć będzie nie tylko od jego umiejętności i wiedzy, ale też od zaangażowania, zainteresowania powierzonymi zadaniami, chęci uczenia się. Nieraz słabiej przygotowana osoba w dłuższej perspektywie może poradzić sobie lepiej, ponieważ będzie jej bardzo zależeć na sukcesie na tym stanowisku, będzie autentycznie zainteresowana zadaniami, jakie ma wykonywać i z prawdziwą pasją będzie gromadzić wiedzę i doświadczenia. Jeśli mamy przekonanie, że dane miejsce jest idealne dla nas i pracodawca odniesie realne korzyści z powierzenia nam określonych zadań, mamy szansę go do tego przekonać.

Najważniejszym aspektem przygotowana się do rozmowy kwalifikacyjnej jest więc jasne określenie swoich oczekiwań, potrzeb, ambicji zawodowych oraz umiejętności i doświadczeń, jakimi dysponujemy i jakie chcemy wykorzystywać w dalszej pracy. Im staranniej odpowiemy sobie na te pytania, tym większą mamy szansę na uzyskanie interesującej dla nas oferty pracy.

Jeśli nasz pomysł na własną karierę zawodową znacząco odbiega od aktualnych możliwości, najlepsze nawet chęci raczej nie wystarczą. Podobnie jeśli nasze marzenia nie znajdują pokrycia w działaniach: np. deklarujemy zainteresowanie określoną pracą, ale nic nie przeczytaliśmy na ten temat, nie byliśmy na żadnym szkoleniu, nie odbyliśmy stażu i nie jesteśmy zainteresowani praktyką, która dałaby nam możliwość zdobycia podstawowych umiejętności. Szczególnie na początku pracy w danym obszarze, konieczna jest pewna elastyczność i gotowość do kompromisu. Cały czas warto mieć jednak określony cel zawodowy i świadomie gromadzić prowadzące do niego doświadczenia. Nie przejmujmy się jednak, gdy nie jest dla nas jasne, czym docelowo chcielibyśmy się zajmować. Kolejne doświadczenia zawodowe pomogą nam doprecyzowywać i urealniać własny
plan dotyczący pracy zawodowej.

Praca z doradcą zawodowym czy trenerem zatrudnienia dotyczy właśnie przede wszystkim definiowania swoich możliwości, oczekiwań i potencjału. Nie wystarczy gromadzić doświadczenia – aby zrobić z nich jak najlepszy użytek, warto pokusić się o refleksję na ich temat. Pomoc specjalisty – szczególnie na początku – może znacznie ułatwić wyciąganie adekwatnych wniosków i podejmowanie decyzji.

Istnieje dość powszechne przekonanie, że można opanować pewien zestaw „sztuczek” i technik użytecznych podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Oczywiście rekruter jest tylko człowiekiem – jeden lepszym, inny gorszym specjalistą. Dlatego wprowadzenie go w błąd nie jest zupełnie niemożliwe. Oczywiście, gdy zorientuje się, że kandydat nie mówi prawdy albo manipuluje, szanse na propozycję pracy zostaną definitywnie utracone. Ważniejsze jednak od tego jest, co otrzymamy w odpowiedzi na nieprawdziwe informacje o sobie. Czy dobrze odnajdziemy się na stanowisku, które znacznie odbiega od naszych rzeczywistych oczekiwań i zainteresowań? Czy praca w zespole, w którym jest miejsce dla zupełnie innej osoby, przyniesie nam zadowolenie? Czy chcemy znaleźć się w miejscu, w którym chcą kogoś zupełnie innego niż my sami?

Przygotowując się do rozmowy kwalifikacyjnej, warto przypomnieć sobie swoje doświadczenia, zastanowić się nad umiejętnościami, zwrócić uwagę również na z pozoru drobne, mniej znaczące sukcesy. Dobrze byłoby spróbować przewidzieć, jakie pytania mogą paść, jakich informacji brakuje w naszym CV i innych dokumentach, co może budzić wątpliwości. Każdą informację podaną w dokumentach aplikacyjnych powinniśmy umieć wytłumaczyć. Jeśli piszemy, że potrafimy pokierować pracą małego zespołu, musimy być w stanie opowiedzieć o konkretnych doświadczeniach potwierdzających tę deklarację. Pisząc o znajomości języka obcego na bardzo dobrym poziomie, musimy być gotowi podjąć rozmowę w tym języku podczas spotkania rekrutacyjnego.

W szczególności warto zwrócić uwagę na następujące kwestie:
Wiedza i umiejętności – Jeśli na stanowisku potrzebna jest określona wiedza i umiejętności, należy być przygotowanym, że rekruter zechce je sprawdzić podczas spotkania. Może zadawać pytania lub poprosić o wykonanie określonego zadania, sprawdzającego poziom umiejętności.

Wygląd – „Jak Cie widzą, tak Cię piszą”. Kandydat ma tylko jedną szansę zrobienia pierwszego wrażenia. Sporo może zależeć od tego, jak wygląda, jakie robi wrażenie, co komunikuje swoim wyglądem. Dodatkowo przez to, jak się prezentuje, rekrutujący – mniej lub bardziej świadomie – będzie zwykle oceniał, jaki jest stosunek kandydata do pracy, czy widać, że mu zależy, że starannie przygotował się do spotkania i wyraża swój szacunek do osób, z którymi się spotyka oraz jak będzie reprezentował firmę w przyszłości, jeśli podejmie w niej pracę.

Możliwość weryfikacji deklaracji – Informacje, jakie przedstawia się na swój temat podczas rekrutacji, warto poprzeć odpowiednimi dokumentami (np. świadectwa pracy, zaprezentowanie zrealizowanego projektu czy portfolio) i referencjami (w formie pisemnej lub podając kontakt do osoby, która tych referencji może udzielić – zawsze wcześniej należy poprosić o zgodę na zamieszczenie na liście referencyjnej i podanie numeru telefonu).

Pytania do rekrutera – Przed rozmową warto zastanowić się, jakie pytania na temat firmy i stanowiska chce się zadać, gdy będzie ku temu sposobność. Pamiętajmy, że poprzez takie pytania również prezentujemy siebie. Unikajmy pytania o fakty, które firma podaje na swojej stronie internetowej (to powinniśmy sami sprawdzić) – chyba, że chcemy pogłębić znalezione tam informacje. Zresztą na sprawdzenie naszej wiedzy o firmie, w której chcemy podjąć pracę, powinniśmy być tak czy inaczej przygotowani. Nasze zainteresowanie może dodatkowo działać na naszą korzyść. Nie przesadzajmy jednak z liczbą pytań i nie koncentrujmy się na kwestiach naszych własnych potencjalnych korzyści.

Najważniejszym aspektem przygotowania do rozmowy kwalifikacyjnej jest własne, ugruntowane przekonanie na temat swoich umiejętności i oczekiwań – spójny obraz siebie w kontekście pracy zawodowej. Dlatego takie przygotowanie jest procesem, który toczy się przez cały czas – niezależnie od tego, czy w danym momencie jesteśmy zainteresowani poszukiwaniem pracy, czy też nie zamierzamy nic zmieniać w swoim życiu zawodowym. Coraz lepsze poznawanie siebie w odniesieniu do pracy zawodowej, doprecyzowywanie swoich zainteresowań, lepsza świadomość własnych umiejętności i możliwości, to najbardziej efektywne przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej, choć ta ostatnia nie jest najważniejszym celem tego procesu.