Anglia - Zaburzenia Osobowości

Przejdź do treści

Menu główne:

Wielka Brytania

Problem związany z leczeniem zaburzeń osobowości był niedoceniany i pozostawał niezauważany aż do przełomu wieków XX i XXI. Wówczas podjęto prace nad stworzeniem narodowego programu National Personality Disorder Development Programme który ukończono w 2011 roku[1]. W tym czasie King’s College w Londynie przeprowadził badania, które zbadały efektywność 11 pilotażowych programów leczenia dla ludzi z zaburzeniami osobowości opartych o lokalne społeczności[2]. Wyżej wymienione prace wykorzystano w stworzeniu standardów leczenia zaburzeń typu antysocjalnego i borderline (tj. zaburzeń najtrudniejszych do leczenia i rehabilitacji), opublikowano je w 2009 roku. Również w tym czasie powstały i rozwinęły się specjalistyczne ośrodki dla osób z zaburzeniami osobowości i szkolenia dla profesjonalistów.

Wiodącym ośrodkiem leczenia zaburzeń osobowości w Wielkiej Brytanii jest Cassel Hospital. Połączono tam dwie metody leczenia: psychoterapię psychoanalityczną i społeczność terapeutyczną, w której położono nacisk na podtrzymywanie i rozwijanie zdrowych części pacjenta. Metoda leczenia społecznością terapeutyczną wymaga szerszego wytłumaczenia. Jest to tzw. psychospołeczne leczenie, które w Cassel Hospital obejmuje program socjoterapeutyczny, głównie prowadzony przez personel pielęgniarski. Formuła społeczności nie jest nowa i powstała z połączenia stanu wyższej konieczności, jakim można uznać leczenie w szpitalach psychiatrycznych żołnierzy wycofywanych z frontu II Wojny Światowej z koncepcją zastosowania psychoanalizy w leczeniu grupowym. Pionierami takiego podejścia w szpitalu wojskowym Northfield w Birmingham byli Wilfried R. Bion, Siegfried H. Foulkes oraz Tom Main[3]. Niezależnie od nich ideę społecznego leczenia pacjentów z problemami psychosomatycznymi wprowadzał w szpitalu Mill Hill na obrzeżach Londynu Maxwell Jones. I to z nim łączy się historię nadania pełnego znaczenia społecznościom terapeutycznym w praktyce i teorii.

W 1947 roku Jones został dyrektorem nowego oddziału szpitala Belmont w Surrey, który w 1958 r. zmienił nazwę na Henderson. Ta nazwa stała się najbardziej znaną wśród szpitali, które zaczynały specjalizować się w leczeniu osób z głębszymi zaburzeniami osobowości, w oparciu o społeczność terapeutyczną.[4]

David Kennard napisał, że Jones wypracował przepis, z którego inni mogli skorzystać. A są w nim trzy kluczowe składniki: zebrania społeczności, omawianie ich przez zespół oraz sytuacje „uczenia na żywo”. Branie odpowiedzialnego udziału w sprawach społeczności, pomaga pacjentom przezwyciężyć brak zaufania i wiary w siebie. Natomiast poprzez dyskusję o poszczególnych zdarzeniach, w jakich biorą udział pacjenci, mogą się dowiedzieć, jakie uczucia kryją się pod różnymi zachowaniami[5].

Drugim elementem leczenia obok społeczności terapeutycznej jest psychoterapia w podejściu psychoanalitycznym (psychodynamicznym) prowadzona indywidualnie lub grupowo.

Różne jest także podejście do formy leczenia i proporcji pomiędzy jego metodami – psychoterapią i społecznością. Pacjenci w zależności od głębokości zaburzenia wymagają długoterminowego leczenia ambulatoryjnego poprzedzonego hospitalizacją w wyspecjalizowanym ośrodku lub tylko leczenia ambulatoryjnego, lecz poszerzonego o wsparcie społeczne. Niektórzy pacjenci niezdolni do refleksyjnego myślenia reagują tylko na leczenie społecznością terapeutyczną i różne formy wsparcia (kontakt z pielęgniarką psychospołeczną, pracownikiem socjalnym, asystentem pracy) bez psychoterapii jako takiej.

Pierwotnie (lata 50-te i 60-te ubiegłego wieku) uważano, że pacjenci z rozpoznaniem borderline personality disorder (BPD) to pacjenci z ostrymi zaburzeniami neurotycznymi o raczej złym rokowaniu, którzy wymagali długoterminowego (12 miesięcy) stacjonarnego pobytu w szpitalu[6]. Badania „Od zależności do odpowiedzialności”[7] przeprowadzone w późniejszych latach pokazały, że bardziej efektywną metodą jest leczenie dwufazowe polegające na powiązaniu hospitalizacji (I etap – 12 miesięcy) z leczeniem ambulatoryjnym (II etap – 24 miesiące).

Wykonano badania polegające na porównaniu leczenia jednofazowego (11-16 miesięcy) z leczeniem dwufazowym. Pacjenci byli przyjmowani na 6 miesięczny pobyt do szpitala z następującym po hospitalizacji 12 -18 miesięcznym programem ambulatoryjnym zawierającym grupy psychoterapii i kolejnym 6 miesięcznym okresem przeznaczonym na asymilację pacjenta w lokalnej społeczności wspomaganej przez personel szpitala.

Zespół leczący tzw. multidyscyplinarny team składał się z następujących specjalistów:
  • konsultant psychiatra psychoanalityk – rola koordynatora, superwizora zespołu leczącego,
  • pielęgniarka psychospołeczna – pracuje z pacjentem nad rozwijaniem jego zdrowej strony, zdolnej do funkcjonowania w społeczności terapeutycznej, wspomaga uczenie się podstawowych zasad funkcjonowania w grupie z jednoczesną funkcją rozumienia objawów pacjenta i łączenia ich z jego stanem emocjonalnym,
  • pracownik socjalny – osoba wspomagająca pacjenta w poruszaniu się w systemie opieki społecznej i na rynku pracy,
  • psychoterapeuta – leczy psychoterapią w podejściu psychoanalitycznym,
  • lekarz – odpowiedzialny za stan somatyczny pacjenta, ewentualne leczenie psychiatryczne,
  • terapeuta zajęciowy – osoba prowadząca zajęcia typu psychorysunek, zajęcia ruchowe.

Psychoterapia oraz oddziaływania psychospołeczne wywierają terapeutyczny wpływ na pacjenta z jednej strony, poprzez indywidualną lub grupową psychoterapię, sesje terapii rodzinnej oraz zajęcia typu psychorysunek, a z drugiej strony poprzez zebrania społeczności, grupy pracujące, edukację psychospołeczną, spotkania zarządu społeczności terapeutycznej. Synchronizacja wymienionych oddziaływań następuje poprzez spotkania zespołu leczącego w celu omówienia poszczególnych pacjentów i społeczności terapeutycznej, konsultacje specjalistów, superwizje.

Aktualną ofertę Cassel Hospital można zobaczyć na stronie www.wlmht.nhs.uk/cs/cassel-hospital-services/personality-disorder-service/model-of-care/

Dobre praktyki

  • Zaplanowane długoterminowe leczenie pacjenta o różnej proporcji oddziaływań terapeutycznych (społeczność terapeutyczna, psychoterapia, kontakt ze specjalistami – pielęgniarką psychospołeczną, psychiatrą, pracownikiem socjalnym) w zależności od głębokości zaburzenia osobowości.
  • Określony skład multidyscyplinarnego zespołu leczącego z uwzględnieniem superwizji, wyraźnie zaznaczona rola pielęgniarki psychospołecznej i terapeutów społeczności terapeutycznej.
  • Próba utrzymywania pacjenta w kontakcie z poszczególnymi osobami zespołu multidyscyplinarnego w celu zapobiegania jego impulsywnym działaniom, takim jak samookaleczenia, próby samobójcze.
  • Ograniczenie psychicznych kosztów związanych z hospitalizacją w oddziale ogólnopsychiatrycznym, jak i kosztów realnych związanych z zaopatrzeniem pacjenta (chirurgiczne, toksykologiczne, etc.), oraz krótkoterminowymi, powtarzającymi się pobytami w szpitalu.


------------------------------------------------------------
[1] www.personalitydisorderkuf.org.uk
[2] www.kcl.ac.uk/iop/about/difference/personality-disorder.aspx
[3] Buller Steve Groups and Group Dynamics, ww.psychotherapyfoundation.org.uk/Groups&GroupDynamics.pdf
[4] www.sanctuaryweb.com/maxwell-jones.php
[5]Kennard David, An Introduction to Therapeutic Communities. Jessica Kingsley Publishers Ltd., London 1998, str. 61.
[6]Main Tom, 1957, Cassel Personality Disorder Study Methodology and Treatment Effects www.m.bjp.rcpsych.org/content/176/5/485.long
[7]Marco Chiesa, www.m.bjp.rcpsych.org/content/176/5/485.long

Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego